Oproep aan politici: neem uw verantwoordelijkheid in de gezondheidscrisis in de IJmond

Wijk aan Zee, 21 juni 2021

Vandaag deden wij namens onze achterban een dringende oproep aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven en gedeputeerde Jeroen Olthof: "Handel volgens uw zorgplicht. Neem uw verantwoordelijkheid voor de gezondheid en veiligheid van onze kinderen." Om deze oproep kracht bij te zetten, boden wij hen het boekje ‘78x leven naast Tata Steel’ aan met daarin een bloemlezing uit (meer dan) 3100 steunbetuigingen.

Onder leiding van advocaat Bénédicte Ficq deden wij namens 1200 personen en 10 stichtingen aangifte tegen de directie van Tata Steel vanwege het willen en wetens vervuilen van lucht, grond en water. Met deze vervuiling neemt de staalfabriek enorme risico’s voor de volksgezondheid voor lief. Al meer dan 3100 mensen steunen de aangifte.

De aangifte is een ernstig signaal dat ook politici zich moeten aantrekken. Omwonenden strijden al decennia tegen een tweekoppig monster: het staalbedrijf, dat het financiële belang van de aandeelhouders boven alles zet en de overheid, die wegkijkt. Onze aangifte is het ultieme signaal van een gebrek aan vertrouwen in de directie van Tata Steel èn in de overheid.

Ondertussen leven wij met onze gezinnen in een ongezonde, onveilige en onrustige omgeving. En worden onze mensenrechten en ons recht op een ongestoord gezinsleven geschonden.

Onze gezondheid en de gezondheid van onze kinderen wacht niet🔗

In de IJmond is sprake van een gezondheidscrisis. Deze crisis is het gevolg van wanbeleid door Tata Steel en gedoogbeleid door de overheid. Zelfs nu we weten dat rondom de fabriek ernstige ziektes zoals longkanker 27% vaker voorkomen, mensen véél meer gezondheidsklachten ervaren en de luchtkwaliteit slechter is dan waar dan ook in Nederland, blijft het pakket aan maatregelen én handhaving matig. Dit terwijl bekend is dat 90% van de lokale luchtvervuiling door Tata Steel veroorzaakt wordt.

De regio is onveilig, het is wachten op een ramp🔗

De afgelopen jaren hebben wij incidenten zien toenemen. Vaak met grote impact op onze omgeving. Van grafietregens tot zwarte sneeuw. Van zwavelwolken tot branden. Bij al deze incidenten werden bewoners niet goed geïnformeerd. Zowel Tata Steel als de overheid nemen onze zorgen nauwelijks serieus. Betrokken (lokale) overheidsinstanties verwijzen iedere keer weer naar elkaar. Geen van de instanties neemt de verantwoordelijkheid over onze gezondheid. Het lijkt wel alsof men niet wìl weten wat eventuele gezondheidsrisico's zijn. Met de komst van een 11,5 hectare groot transformatorstation en waterstoffabrieken nemen de veiligheidsrisico’s in onze regio nog verder toe.

Tata Steel handelt enkel uit financieel belang van de aandeelhouder🔗

Het bedrijf zegt "een goede buur te willen zijn", maar vecht dwangsommen vanwege ongezonde overtredingen aan. Met een vrijwillige roadmap ter waarde van 300 miljoen euro vol oncontroleerbare beloftes strooit de directie zand in onze ogen. Deze investeringen hadden jaren geleden moeten worden genomen. De huidige situatie is een direct gevolg van uitstel, afstel en ontlopen van investeringen.

Zodra Tata Steel kans ziet om normen en vergunningen uit te rekken, doet men dat. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van ingewikkelde wettelijke bepalingen zoals 'salderen' en 'niet in betekende mate'. Zo wordt bijvoorbeeld de uitstoot op het ene punt teruggebracht en wordt de ruimte die ontstaat vervolgens gebruikt om de uitstoot op een andere plek te kunnen verhogen. Ook neemt het bedrijf slechts bij 17 van de in totaal 213 bekende emissiepunten maatregelen om de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen te verminderen.

Er wordt pas écht gehandeld na dwang. Door de rechter, de overheid of uit angst voor (ernstige) reputatieschade. De directie weigert de antieke, kankerverwekkende kooksfabriek 2 te sluiten.

De rol van de overheid is cruciaal, nu handelen is in ieders belang🔗

Blijven wegkijken is met de kennis die we nu hebben onverantwoordelijk. De overheid heeft een zorgplicht en moet haar verantwoordelijkheid nemen.

Op de korte termijn: door deze situatie als een gezondheidscrisis aan te pakken.

Op de middellange termijn door het afschalen van vergunningen en normen, en strenge controle en handhaving.

En op de lange termijn: bij het doorrekenen van groene plannen.

Dagelijks merken wij dat de huidig betrokken instanties gezondheid als uitgangspunt niet hoog op de agenda hebben staan. Omwonenden zijn de dupe van de complexiteit van de industrie en de regelgeving. Wij zijn de enigen die opstaan voor onze rechten, en moeten daarvoor zelf diep in de materie duiken.

Duurzame scenario’s zijn gericht op de lange termijn en bieden géén oplossing voor de acute gezondheidscrisis🔗

Wij zijn blij met de radicale omslag van het FNV en dat het met dank aan de druk van bevriende milieuorganisaties zoals Mileudefensie, Urgenda en Greenpeace lijkt te lukken om plannen voor een duurzame toekomst van Tata Steel te versnellen. Het is goed dat hierover nu een publieke discussie wordt gevoerd. Maar we waarschuwen ook dat deze plannen net als de 300 miljoen euro investering uit de Roadmap van Tata Steel, de huidige gezondheidscrisis niet oplossen.

De plannen van Tata Steel concentreren zich op de financiële wenselijkheid. Het FNV concentreert zich op behoud van het laatste restje werkgelegenheid. En de milieugroepen concentreren zich op CO2, stikstof en klimaat. Wij roepen de overheid op om voor onze gezondheid te gaan staan.

Politici: neem uw verantwoordelijkheid in de gezondheidscrisis in de IJmond🔗

In de IJmond is sprake van een gezondheidscrisis die als zodanig en per direct moet worden aangepakt. Wegkijken en uitstellen is niet langer een optie. Politici mogen hun zorgplicht niet af- of vooruitschuiven.

Acute maatregelen zijn broodnodig. Sluit kooksfabriek 2.

zorg voor strenge en intensieve controles en handhaving.

Herzie vergunningen op basis van gezondheidsnormen en de stand van de wetenschap en de kennis van dit moment.

Verklaar het NIBM (niet in betekende mate)-principe in deze regio niet langer van toepassing.

Accepteer geen uitzonderingen op de BBT (best beschikbare technieken)

En dwing het bedrijf waar nodig om vervuilende processen direct stop te zetten.

Dat is de enige manier waarop u de nu opgroeiende generatie een gezonde toekomst kunt garanderen.