Bewoners vragen staatssecretaris van Weyenberg ‘giffabriek’ per direct te sluiten

Maandag 9 september 2021 bezocht Staatssecretaris Infrastructuur en Waterstaat Wijk aan Zee om met bewoners over Tata te praten

‘Iedere dag is er een,’ hielden bewoners uit de IJmond maandagavond de nieuwe staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat voor. Steven van Weijenberg (D66) bezocht Wijk aan Zee en praatte daar met vijf bewonersorganisaties. Die spraken hem vooral aan op de lekkende kooksfabriek 2. Deze verouderde installatie op het Tata Steel terrein de eerste verdachte van de hoge scores longkanker en enkele andere kankersoorten, hartfalen en ademhalingsproblemen. Daarom drongen zij aan bij de bewindsman aan op directe sluiting. Want als mensenlevens in het geding zijn is iedere dag dat de fabriek draait een dag teveel.

De bewoners schetsten de antecedenten van wat zij ‘de grootste sluipmoordenaar’ noemden: 49 jaar oud maar gebouwd om slechts vijftien jaar mee te gaan; voldoet niet aan de Europese standaard (BREF) en kan daar ook nimmer aan voldoen vanwege zijn verouderd ontwerp. En voorts een ‘renovatie’ zonder zicht op een einde met lekken die terugkeren.

Dat in andere landen wel daadkrachtig wordt opgetreden, kwam ook aan de orde. ‘Het is onbestaanbaar dat in een welvarend land als Nederland deze giffabriek nog mag draaien.’ Zij wezen erop dat Van Weijenbergs partij zelf in haar programma verwijst naar de 12.000 mensen die in Nederland vroegtijdig sterven vanwege luchtvervuiling. D’66 vindt het een plicht hier iets aan te doen. De IJmond kwalificeert zich voor onmiddellijke actie, constateerden de bewoners. Het is een topscoorder ongezonde lucht.

De organisaties waarschuwden de staatssecretaris dat mooie beloften vaak gedaan zijn door het staalbedrijf. Maar dat verbetering geenszins gegarandeerd is. Ook voor de kooksfabriek belooft Tata Steel verbeteringen. Maar een onafhankelijke nulmeting (om de verbetering straks te kunnen vast stellen) mag niet gedaan worden.

De bewonersorganisaties pleiten ook voor de snelle installatie van een filter op de pelletfabriek. Deze fabriek is de grootste verspreider van lood. Uit het RIVM onderzoek van vorige week is bekend geworden dat er naast PAK’s ook verontrustend veel lood in het grof stof op de grond en vensterbanken ligt. Voor kinderen ziekmakend veel.

Donderdag praat een Kamercommissie over de toekomst van Tata Steel. De bewoners bepleitten bij de staatssecretaris dat de besluitvorming over de toekomst van Tata en eventuele staatssteun transparant moet zijn. ‘De kracht van de lobby van Tata in Den Haag en Brussel is bekend.’ Maar wat er met Tata gebeurt heeft invloed op het leven van de 150.000 bewoners van de IJmond. Het is in het belang van allen dat de besluiten van de overheid onderbouwd zijn op basis van feiten. Niet op basis van prachtige presentaties. Daarom braken de bewoners een lans voor een scenariovergelijking, uit te voeren door een onafhankelijk bureau. In deze zogeheten Maatschappelijke Kosten en Baten Analyse moeten alle scenario’s die er nu liggen, doorgerekend en vergeleken worden op resultaat en haalbaarheid. Ook voor gezondheid en milieu.

Tata laat op het ogenblik op eigen kosten een onderzoeksbureau waarmee het veel samenwerkt het Tata/FNV scenario onderzoeken. Maar er zijn meer scenario’s die nu genegeerd worden. Zo is er het plan IJpoort voor woningbouw; er zijn mensen die sluiting willen. De bewoners hebben eveneens een toekomstscenario voor Tata Steel. Het is simpel, snel en te overzien qua kosten.

Het scenario van de vijf bewonersorganisaties behelst: sluiting van Hoogoven 6 die heel binnenkort gerenoveerd moet worden. Dit houdt per onmiddellijk winst voor de gezondheid en het klimaat in. Het betekent namelijk halvering van de ‘vuile voorkant’ (inclusief de lekkende cokesfabriek) en vermindering stofverwaaiing. De effecten voor werkgelegenheid zijn te overzien. Het plan staat niet haaks op dat van Tata of van de FNV. Het is een versnelling van de ingrepen die nodig zijn voor het milieu en de gezondheid. Tata kan op ieder moment groene(re) technologie inzetten en de productie opschalen als het wil.

De bewonersorganisaties waren echter ferm over een ding: de directe sluiting van kooksfabriek 2 en de snelle plaatsing van een filter bij de pelletfabriek zijn voorwaarden die onafhankelijk van welk scenario dan ook direct uitgevoerd moeten worden. Genoeg is genoeg. ‘Er moeten nu grote stappen worden gezet voor de verbetering van de gezondheid.’

Na het gesprek werd de staatsecretaris opgewacht door een groep schoolkinderen uit Wijk aan Zee.

De bewonersorganisaties die in Wijk aan Zee met de staatssecretaris spraken waren: Dorpsraad Wijk aan Zee, Stichting IJmondig, Stichting Frisse Wind.nu, Milieuplatform IJmuiden-Noord en de Vereniging IJmuiderstraatweg.