Stefan (eind vijftig) werkte ruim 14 jaar voor Tata Steel, daarvoor werkte hij voor de technische dienst van Hoogovens. Net als veel oud-werknemers van Tata beschrijft hij de tijd dat hij voor het bedrijf werkte als ‘een geweldige tijd’. 

Hij staat in zijn keuken en terwijl hij koffie zet, vertelt Stefan over de keerzijde van het plezier dat hij ook had in zijn werk. Hij werd ziek. En hoewel de symptomen, die elkaar over een periode van drie jaar bleven opvolgen (luchtwegproblemen, ademhalingsproblemen, bloedneuzen, tongbijten, verbrande longen), genoeg aanleiding gaven om een direct verband te vermoeden met zijn werkzaamheden bij Tata, werd dit door de bedrijfsarts ontkend. 

Ik lag hier op de bank naar adem te happen’ vertelt Stefan ‘ik was er zo beroerd aan toe dat ik afscheid heb genomen van mijn vrouw en kinderen terwijl ik op de ambulance wachtte’

Stefan werkte vanaf 2019 aan de zogenaamde beitsbaan- daar wordt de oxidelaag die op het staal is ontstaan door het walsen, verwijderd. Het verwijderen van deze laag gebeurt door het staal onder te dompelen in vijf opeenvolgende baden met zoutzuur in verschillende verdunningen. 

Zoutzuur is geen onschuldig goedje en doordat er regelmatig lekkages waren bij de zuurbaden en er ook onbedoeld dampen vrijkwamen, werden werknemers overmatig blootgesteld aan het zoutzuur. Stefan laat foto’s zien van situaties bij de beitsbaan waaruit blijkt dat het onderhoud van de installatie verre van ideaal is. Openliggende condensaatleidingen, door zuur aangevreten bouten en volle lekgoten waarin het zoutzuur tot aan de rand staat. Stefan vertelt dat de baden niet alleen zoutzuur bevatten maar ook een vloeistof met de naam Leuzoliet. ‘Rotspul’ zegt Stefan hierover ‘er zijn stringente veiligheidseisen voor persoonlijke bescherming. Maar die werden niet gevolgd. Ik kreeg ademhalingsproblemen.  Ik heb een jaar lang aan het zuurstof gelegen. Het werd uiteindelijk beter toen ik, nota bene op aanraden van de brandweer in de Antwerpse havens waar het spul vandaan kwam en waar ik een rondleiding kreeg, een verhoogde dosis B12  en B1 toegediend heb gekregen.

Stefan heeft nauwgezet een rapport bijgehouden waarin zijn klachten staan omschreven, de diagnoses van de artsen en wat er aan werkzaamheden vooraf ging aan de klachten. Hoeveel uur werkte hij, waar en in welke omstandigheden. 

‘Natuurlijk heb ik verteld dat ik vermoedde dat er een verband bestond tussen mijn symptomen en mijn werkzaamheden aan de beitsbaan. Maar het verweer was dat er in mijn privéleven nogal wat aan de hand was wat mijn ziekte zou verklaren. Ze zullen altijd blijven ontkennen en alles zolang mogelijk traineren – uitstellen totdat ze dood zijn, dat is hun devies’. 

Stefan heeft veel meegemaakt bij Tata waaruit volgens hem keer op keer blijkt dat de economische belangen groter zijn dan de gezondheid van de werknemers en omwonenden. 

‘De Beitsbaan is 16 jaar geleden afgebrand. Dat was een schade van 400 miljoen. Hij moest opnieuw gebouwd worden, je kan niet zonder. Maar Tata stond er slecht voor. Ze hebben de verzekeringsmaatschappij toen de lead gegeven om de beitsbaan te herbouwen, zodat ze niet over de kosten heen zouden gaan. Bij de eerdere installatie zat een afzuigsysteen voor de dampen. Maar die was nu kennelijk niet meer nodig. Dus nu, als er een incident is. gaan de bakken gewoon open en sta je in de zoutzuurdampen’. 

Ook wordt er volgens Stefan informatie aangepast en meetinformatie verdoezeld.’Zolang je maar volhoudt dat er geen probleem is, hoef je ook niet in te grijpen. Ik maakte altijd s’ochtends een rondje door de fabriek. Op een gegeven moment zag ik losse stekkers op de grond liggen. Ik ben het snoer gevolgd en kwam uit bij de meetapparatuur van de schoorstenen. Die lagen er toen al twee weken uit. Direct daarna werd er een rapport gepubliceerd waarin stond dat er geen afwijkingen waren waargenomen de afgelopen periode. Vind je het gek? Het werd gewoon niet gemeten’. 

Ik heb veel gezien in de fabriek, misschien wel teveel. Ik ben, net als mijn vrouw overigens, best sarcastisch. Zo ben ik gewoon. Maar ik vertik het om cynisch te worden’. 

De naam van de medewerker is om privacyredenen gefingeerd